Wszystkie aktualności

Jak z kilku niejednoznacznych śladów o ogniu i Swarożycu powstała scena w „Krzywej Wieży”? W „Śladach dawnych wierzeń” pytam przede wszystkim: co naprawdę wiemy? W tej serii idę dalej: pokazuję, co dzieje się ze źródłem, kiedy trafia do powieści. Nie chcę przebierać fikcji za rekonstrukcję. Chcę pokazać moment, w którym dokument, późniejszy folklor i hipoteza badacza przestają wystarczać, a autor musi podjąć własną decyzję. Na początek wybieram ogień i Swarożyca, bo właśnie z

Co pochodzi z późnego folkloru, co łączy się z Nocą Świętojańską, a czego nie możemy pewnie przypisać dawnym Słowianom? Noc Kupały: najkrótsza noc Zmierzch nie chce zapaść do końca. Nad koronami drzew długo trzyma się blady pas światła, a kiedy w końcu robi się ciemno, na dalekich wzgórzach zaczynają wyrastać ognie. Najpierw jeden, potem drugi, potem cały łańcuch pomarańczowych punktów przy osadach, których stąd nie widać. Wiatr przynosi woń dymu i cienką, urywaną pieśń, któr

Budzisz się i nie możesz się poruszyć. Na piersi czujesz ciężar, w pokoju wyczuwasz obecność, której nie widać, a powietrza jakby nagle mniej. Trwa to kilkanaście sekund, potem mija. Dziś takie doświadczenie moglibyśmy rozpoznać jako paraliż przysenny. W polskich zapisach ludowych takie doświadczenie miało starsze i bardziej osobowe wyjaśnienie: zmora przyszła w nocy i usiadła śpiącemu na piersi. Zmora należy do często opisywanych postaci późnej demonologii ludowej. Łączy opo

Aleksander Gieysztor próbował z rozproszonych źródeł zrekonstruować system wierzeń Słowian. Co w „Mitologii Słowian” wynika ze źródeł, a co jest modelem badacza?

Dzieło Leonarda J. Pełki to klasyczne opracowanie poświęcone wyobrażeniom demonicznym polskiej wsi. Nie dostajemy więc alfabetycznego bestiariusza, lecz próbę pokazania, z jakich doświadczeń i lęków wyrastały poszczególne wyobrażenia.

Czy lipa rzeczywiście była świętym drzewem Słowian? Sprawdzam, co wynika ze źródeł, co zapisano w późniejszym folklorze, a co dopowiedziała współczesna wyobraźnia.